جشنواره جای نقد فیلم نیست !

محمود گبرلو

صراحتاً مي گويم جشنواره فيلم فجر جاي نقد فيلم نيست ؛ بلكه مكاني براي ارزيابي كلي جشنواره و سياست هاي تعيين شده براي روند توليدات سينماي ايران است. چند سالي است به بهانه برخي اظهارنظرهاي سطحي و البته مديريت غلط در نحوه برگزاري جلسات نقد اختلاف شديدي بين توليدكنندگان فيلم اعم از تهيه كننده و كارگردان با اهالي رسانه رخ داده كه منجر به فاصله زياد بين منتقد و فيلمساز و خدشه دار شدن حيثيت منتقدان شده است. برگزاري جلسات نقد جشنواره فيلم فجر با هبچ جشنواره اي در جهان منطبق نيست و حتي با عقل و منطق هم هماهنگي ندارد. مسئولين جشنواره باید روزي به اين جنجالهاي كاذب كه براي همه آفت و مخرب شده خاتمه دهند و فكر مي كنم بهترين موقعيت جشنواره امسال باشد كه تیم جدید با ظاهرا با استقلال وارد عمل شده و قرار است تا آنجا كه مي تواند همه چيز را طبق برنامه پيش ببرد. متوليان جشنواره بخاطر ايجاد شور و هيجان و بهره برداري مطلوب مديريتي جلساتي را ترتيب مي دهند تا به به ظاهر رسانه ها در این شور و هیجان سهيم باشند اما مشاركتي كه سالهاي گذشته ديده ايم براي اهالي رسانه بخصوص جريان نقد بسيار مضر و خطرناك بود. منتقدان و خبرنگاران نبايد تن به اين خواري و تحقير بدهند . هر خبرنگار و منتقدی حق اظهارنظر و نقد آثار سينمايي جشنواره فيلم فجر را دارد اما نه در مراسم و يا جلسه رسمي جشنواره بلكه در تريبون هاي رسانه اي مختص به خود ! اهالي رسانه مهمان جشنواره هستند در كنار شركت كنندگان اصلي جشنواره روند كلي توليدات سينماي ايران و برنامه ريزي هاي جشنواره و يا عملكرد يك فيلمساز را مورد ارزيابي قرار دهند . اگر قرار است درمراسم های جشنواره اظهار نظر کنند باید آداب آن را نیز رعایت کنند معمولاً در هر جشنواره يك فيلم در آخرين لحظه با مشقت زياد آماده و سراسيمه به سالن آورده مي شود تا مورد ارزيابي داوران قرار گيرد (و تاكيد مي كنم در وهله اول مورد ارزيابي داوران و بعد منتقدان و نه مردم) و بعد از جشنواره نیز تا زمان اکران با توجه به دیدگاه تغییراتی در فیلم ایجاد می شودتا برای مردم به نمایش درآید که طبیعی است. ضمن آنكه واقعيت است كه با يك بار ديدن آنهم در شرايطي كه خبرنگاران با عجله و شتاب روزانه بايد 5 تا 7 فيلم را ببينند نمي توان همه زواياي فيلم را دقيق مورد ارزيابي قرار داد و نظر قطعي بيان كرد. لذا در هنگام تحليل نه تنها منتقدان و خبرنگاران بلكه داوران نيز انصاف را باید به خرج داده و همه جوانب را در نظر بگيرند.و ارزیابی کنند. مشکلی كه وجود دارد اين است كه تفكيك جدي بين خبرنگار، خبرساز و يا روزنامه نگار و منتقد حرفه اي وجود ندارد. درصورتيكه در عالم حرفه اي هر يك تعريف مختص به خود را دارند. خبرنگار وظيفه اش حضور در برنامه هاي جشنواره ، توليد خبر مرتبط با جشنواره و البته پيگيري مستمر و دقيق درست اجرا كردن جشنواره و اطلاع رساني به مردم است. (و ابته باید فیلم ها را هم دید اما تاكيد مي كنم وظيفه اش فقط فيلم دیدن نيست) اما روزنامه نگار به مفهوم حرفه اي كسي است كه با ديدن برنامه هاي جشنواره و یا فيلم ها، تحليل خود را نسبت به سياست ها و برنامه هاي اعلام شده و اجرا شده و همچنین روح کلی فیلم و جریانی که در پس آن وجود دارد را بيان مي دارد و منتقد سينما كسي است كه بدور از جريانات روزنامه نگاري و خبرنگاري از بعد تخصصي فيلم را با دقت ديده و اظهار نظر میکند .بنابر این باید متناسب با وظایف مشخص شده فعالیت رسانه ای خود را شکل داد.(خودم عليرغم آنكه بيش از 20 سال است در عالم روزنامه نگاري هستم هنوز خود را يك منتقد حرفه اي نمي دانم) جشنواره باید تغییرات اساسی در نحوه برگزاری جلسات ایجاد کند. رسماً به همه رسانه ها ، تهيه كنندگان، كارگردان ها و شركت كنندگان در جشنواره اعلام شود بجاي جلسات نقد و بررسي جلسات پرسش و پاسخ خواهيم داشت و نماينده رسمي هر رسانه كه از قبل تعيين شده شفاهي و حضوري اگر سؤالي درخصوص فيلم ديده شده دارد را مطرح می كند .نه پرسش و پاسخی مثل سالهای قبل که در يك جلسه به ظاهر پرسش و پاسخ يك منتقد آنهم نه به عنوان منتقد بلكه به عنوان مجري و خواننده ی سؤالات عجيب و غريب پشت تريبون قرار میگيرد و از حاضرين هم خواسته می شود سؤالات خود را مكتوب بنويسند كه معلوم نيست واقعاً چه كسي نوشته و واقعاً از كدام رسانه است و منتقد موظف باشد همه سؤالات گاه توهين آميز را هم بخواند. دركنار اين جلسات رسمي گروه هايي همچون انجمن منتقدان ، انجمن روزنامه نگاران ، مجلات تخصصي، انجمنهاي فرهنگي مي توانند جلسه نقد و بررسي یک موضوع و یا يك اثر سينمايي با حضور كارگردان و منتقد حرفه اي و جدي را برگزار نمايند.